Sakarya Büyükşehir Belediyesi
Akarsular ve Dereler
Sakarya Nehri (159,5 km.), Mudurnu Çayı (65 km.), Dinsiz Çayı (34 km.), Darıçayırı Deresi (33 km.), Melen Deresi (30,8 km.), Sapanca Aygır Deresi, Kurtköy Deresi, Geyve Doğançay, Sapanca Gölü’nün fazla sularını Sakarya Nehri’ne boşaltan Çark Deresi (45 km.), Maden Deresi (30 km.), Değirmendere, Yırtmaç Deresi, Akçay Deresi, Pamukova Karaçay Deresi (28,6 km.), Mudurnu Çayı ve Sapanca Yanık Deresi ilin belli başlı akarsularıdır. Sportif faaliyetlerin yapılabildiği Melen ve Mudurnu dereleri ile taşımacılık için kullanılmaya hazır Sakarya Nehri ve diğer akarsuların doğal güzellikleri Sakarya ilini tabiat açısından daha da zenginleştirmektedir.
Sakarya Nehri
Eskişehir’in 70 km. güneydoğusundaki Çifteler ilçesi Sakarbaşı denilen noktadan çıkan Sakarya Nehri 824 kilometrelik yol kat ederek Karasu Yenimahalle semtinden denize dökülür. Sakarya Nehri, daha sonra Polatlı (Ankara), Yunusemre, Mihalıçık (Eskişehir), Söğüt, Osmaneli (Bilecik) topraklarından geçtikten sonra Mekece’den Sakarya’ya katılır ve uzun bir akış serüveninden sonra Karadeniz’e ulaşır. Sakarya Nehri kollarıyla beraber 824 km. olarak bilinse de kuruyan kolları dışında 720 km. uzunluğa sahiptir. Nehrin il içindeki uzunluğu 159,5 km.’dir. Pamukova’nın güneyinden il topraklarına giren Sakarya Nehri güneybatı, kuzeybatı yönünde akarak Geyve boğazından çıktıktan sonra Alaçam Deresi ile birleşip il merkezinin doğusundan Mudurnu Çayı’nı alıp kuzeye yönelerek Çark Suyu ile birleşir. Bu alanda balıkçılık ve havyar üretimi yapılır.
Mudurnu Çayı
Mudurnu’dan çıkıp, Dokurcun yöresinden il sınırlarına giren çay, Akyazı ve Hendek ilçelerinin topraklarından geçip, 65 km.lik bir mesafeden sonra Hendek ilçesinin kuzeybatısında Sakarya Nehri’ne katılır.
Maden Deresi
Hendek yakınında Çataltepeden doğan dere, önce Kabalak Deresi adıyla kuzeye akar, Yayla Deresi ile birleştikten sonra Karasu adını alır. Daha sonra Maden deresi adını alır ve toplamda 30 km. yol kat ettikten sonra Kocaali’nin batısından Karadeniz’e ulaşır. Oldukça sık bir ormanlık alan içerisinde derince bir vadinin içinde akan derenin sağ ve sol kıyılarında kayın, kestane ve çınar ağaçları arasında bulunan patikalar, yürüyüş için oldukça uygun bir ortam oluşturmaktadır. Patikayı takiben kayalıkları üzerinde çeşitli mağara girişlerinin bulunduğu bölgede Cumhuriyet’in ilk yıllarında açıldığı söylenen bir altın madeni bulunmaktadır. Maden kapatılmış olup madene ait bazı tünel ve yollar hala kullanılmaktadır. Ayrıca alabalık ve sazan balığının bulunduğu derede olta balıkçılığı da yapılmaktadır.
Dinsiz Çayı
Mudurnu Çayı’nın bir kolu olan Dinsiz Deresi, Hendek Beynevit Köyü yakınlarından doğar. Doğuda Fabrikadere ve Balıklıdere, güneyden Bıçkı Deresi ve Gürcü Deresi’ni de aldıktan ve 34 km.lik akış serüveninden sonra, Akyazı, Hendek ve Adapazarı ilçelerinin birleştiği noktada Mudurnu Çayı’na katılır.
Darıçay Deresi
Uzunluğu 33 km. olan dere, Kocatöngel Deresi adıyla kuzeye doğru akar, birçok küçük dereciklerle birleştikten sonra Darıçay Deresi adını alır ve Tuzla yakınında Sakarya Nehrine katılır.
Akçay Deresi
Geyve ilçesinin kuzeybatısındaki Eski Yayla mevkiinden doğan Akçay Deresi çok sayıda küçük dere ile birleştikten sonra Adliye Köyü kenarından Sakarya Nehri’ne katılır. Akçay Deresi boyunca alabalık üretimi çiftliği ve lokantaları mevcuttur. Bölge özellikle yaz aylarının kavurucu sıcağından kaçıp serinlemek isteyenlere eşsiz bir ortam sunmaktadır.
Karaçay Deresi
Sakarya Nehri, Pamukova ilçesinin güneyinde il topraklarına girdikten itibaren önce güneybatı-kuzeybatı istikametinde akar, devamında Geyve Boğazı’na girmeden önce sağdan Karaçay Deresi katılmakta ve yeşillikler içerisinde 28,6 km. yol kat etmektedir.
Çark Suyu
Sapanca Gölü’nün fazla sularını, Sakarya nehri üzerinden Karadeniz’e boşaltan Çark Deresi 45 km. uzunluğundadır. Sapanca Gölü’nün doğusundaki Gölbaşı mevkiinden çıkan Çark Deresi, batıdan Elmalı Deresi, Kocadere ve Söğüt Deresi’ni alarak kuzeydoğuya yönelir. Serdivan ve Adapazarı ilçelerinin Beşköprü, Mithatpaşa, Altınova, Çark Mesire, Şeker, Yazlık, Yenikent semtlerinden geçtikten sonra Seyifler Köyü ve Kalesi yakınında Sakarya Nehri’ne katılır.
İstanbul Deresi
Orman içinden geçen şelaleler eşliğinde bir yürüyüş parkuruna sahip olan İstanbul Deresi her mevsimde tatilcilerin ziyaretine müsaittir. Dere içinden ve dere kenarından devam eden yürüyüş parkuru çevresinde bulunan kestane ve kayın ağaçları hoş bir görüntü sergilemektedir. Dere boyunca karşılaşılan küçük şelaleler, dere kenarında dizilen kestane ve kayın ağaçları ve suda bulunan benekli alabalıklar birleşerek bir doğa harikasını oluşturmaktadır.
Yanık Deresi
Sapanca Gölü’ne dökülen derelerden biri olan Yanık Dere, aynı zamanda oldukça renkli bir yürüyüş parkuruna sahiptir. Parkurun başlangıcı Sapanca merkezinin 7 km. uzaklıkta olup Mahmudiye ve Maşukiye’nin tam ortasında bulunmaktadır. Doğaseverlerin hafta sonları yürüyüş parkuru olarak değerlendirdiği bölge orman içerisine ilerleyen bir patikayla başlayıp dere yatağına bağlanmaktadır. Minik şelaleleri doğal havuzları ve yer yer zorlu kaya tırmanışları ile diğer dere yürüyüş parkurlarından ayrılır.
Mahmudiye Deresi
Samanlı Dağlarından gelen kar suları ve mevsim yağmurları ile beslenen Mahmudiye Deresi, yeşilliklerle bezeli tabii güzellikler içerisinde akarak Sapanca Gölü’ne dökülür. Dere boyu özellikle hafta sonları yürüyüş maksatlı gelen ziyaretçilerini ağırlamaktadır.
Yırtmaç Deresi
Kuştünek yöresinden doğan dere, Kaynarca-Karasu sınırında Acarlar Gölü’ne dökülmektedir.
Aygır Deresi
Sapanca Gölüne dökülen yüksek debili, coşkulu derelerden birisidir. Derenin çevresinin doğa gezilerine uygun olması ve İstanbul’dan 1,5 saatlik bir yolculukla ulaşılması; özellikle hafta sonları doğaseverlerin başlıca uğrak yeri haline getirmektedir. Dere boyunca devam eden yürüyüş parkuru, kanyon içinde devam etmektedir. Kanyon içinde bulunan iki şelalenin görüntü güzelliği ve
şelalelerin altındaki gölcüklerde yüzme imkânının bulunması tatilciler için vazgeçilmezdir.Değirmen Dere
Değirmen Dere Kandıra’nın doğusundaki Alabaşlar Köyü yakınından doğar. Kandıra, Kaynarca sınırını çizerek akar. Kaynarca’nın kuzeyinde Karaboğaz Yöresinde denize dökülür.
Büyük Melen
Efteni Gölü’nün kuzeybatısından çıkan akarsu, gölün sularını Karadeniz’e boşaltır. En yüksek akımı 170 m3/sn (Nisan), en az akım 8 m3/sn (Ağustos)’dir. Toplam uzunluğu 60 km. olan melen çayının 30,8 kilometrelik bölümü Sakarya ile Düzce illeri arasında sınır teşkil etmektedir. Bölge, güzergahı ve tabiatı açısından rafting ve doğa sporları için elverişli bir konuma sahiptir. Düzce’nin Cumayeri İlçesi Dokuzdeğirmen Köyü’nde başlayarak Kocaali İlçesi’nin Beyler Köyü’nde son bulan 12 kilometrelik raftinkg parkurunda alt yapı tamamlanmış durumdadır.
Şelaleleri
Çok sayıda akarsu olan ilde az sayıda şelale bulunmaktadır. Maden Deresi Şelalesi ve Maksudiye Şelalesi ildeki başlıca şelalelerdir.
