Sakarya Büyükşehir Belediyesi
Sanayi
XX. yüzyılın başında 12 ipek fabrikasının bulunduğu Adapazarı daha çok bir ticaret ve tarım vilayeti durumunda. Şehirde 1915’de Adapazarı Araba Fabrikası (sonra TZDK dönüşür), 1953’te Vagon Fabrikası ve Şeker Fabrikası, 1966 yılında Uniroyal Lastik Fabrikası (günümüzdeki adı Goodyear), 1971’de Tankpalet Fabrikası, 1993’ten sonra ise Federal Elektrik, Arma Filitre, Fruehauf, Otoyol, Toyota vb. gibi çok farklı alanlarda üretim yapan özel sektör kuruluşlarının faaliyete başlar. Sakarya bugün bölgenin hızla büyüyen önemli sanayi merkezlerinden biri durumundadır. Ayrıca kuruluşunu tamamlamış üç ayrı organize sanayi bölgesinin varlığı da, sanayi alanındaki gelişmede etkili olmaktadır.Sakarya Ekonomisindeki Gelişmeler
Sakarya İli coğrafi konum itibari ile sanayi, tarım ve turizm yatırımlarına uygun bir nitelik taşımaktadır. Özellikle İstanbul, Bursa ve Kocaeli üçgeninde sanayinin yoğunlaşması, müteşebbisleri yeni yatırım alanları arayışlarına yönlendirmiş dolayısıyla da il alternatif bir yatırım alanı olarak değerlendirilmeye başlanmıştır. Sanayinin yanı sıra tarım ve hayvancılıkta il ekonomisinde önemli bir bölümü tarımla uğraşmaktadır. Ayrıca sığır besiciliği ve tavukçuluk il ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Konum itibariyle ülkemizin sosyo-ekonomik açıdan en gelişmiş yöresi olan Marmara Bölgesini Anadolu’nun diğer bölgelerine bağlayan ana ulaşım akışı üzerinde yer alması ilin iç turizmine de büyük canlılık getirmektedir. Özellikle termal kaynaklar bakımından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. Bu konuda Kuzuluk Kaplıcaları sağlık ve termal turizminin gelişmesinin odak noktasını oluşturmaktadır.
Bütün bunların sonucu ili ziyaret eden yerli ve yabancı turist sayısında her yıl artış olmakta bu da il ekonomisine önemli bir girdi teşkil etmektedir. Bulunduğu coğrafyanın yer altı ve yerüstü zenginlikleri Sakarya’yı bugün gelişmekte olan Türkiye sanayisi’nin en gözde illerinden birisi durumuna gelmiştir. TEM ve D-100 (Eksi E-5) uluslararası karayolları ile Haydarpaşa-Arifiye demiryolu hattı Avrupa’yı, Asya’ya bağlayan uluslararası karayolu ulaşımı olarak Sakarya’nın coğrafi konumunu öne çıkarmaktadır. İlde sanayi, organize sanayi bölgelerinin tamamlanması ile disiplinli ve çağdaş teknolojilerle daha düzenli bir şekilde gelişecektir. Sanayi yatırımlarının dağınık ve düzensiz yapılanması OSB’lerle önlenmekte, bereketli tarım arazileri büyük bir özenle korunmaktadır. Toyotasa, Toprak İlaç, Toprak Sağlık ürünleri, Toprak İplik, Pilsa, Otoyol, Otokar, Fruehauf, Yazakisa, Noksel, Goodyear, Tırsan gibi dev kuruluşların art arda yaptıkları yatırımlar da gösteriyor ki, Sakarya Marmara Bölgesi’nin ve ülkemizin en cazip sanayi yatırım alanlarından biridir. Sakarya ili ülkenin hızla modernleşen şehirlerden biridir. Coğrafi konumu ile gelişmelere çok uygun bir nitelik taşıyan, sanayileşme açısından İstanbul-İzmit hinterlandının ve Bursa bölgesinin alternatifi olan bölge, İstanbul’a yakınlığı nedeniyle de çok çekici bir genişleme alanı olarak görülmektedir.
Sosyo-ekonomik canlılığı oluşturan çok sayıda sanayi kuruluşu kurulmakta, modern alışveriş merkezleri, oteller, sosyal ve kültürel mekânların sayısı her geçen gün artmaktadır. Ayrıca ilde bacasız sanayi diye nitelendirdiğimiz üniversitemizin de kalitesi ve öğrenci sayısı hızla çoğalmaktadır. Son derece canlı bir tüketim ve ticari hayatı vardı ve bu canlılığın artarak sürmesi beklenmektedir. Sakarya’da tarım-sanayi ilişkisi gelişmiştir. Tarım üretimi ile sanayi üretimi arasında sıkı bağlar vardır. Şeker pancarı üretimi–şeker sanayi, ormancılık- orman ürünleri sanayi, besicilik-et ürünleri sanayi, fındık üretimi-fındık işleme sanayi, mısır üretimi-mısır işleme sanayi tipik örneklerdir. 1990 yılların başından itibaren Toyota Otomobil fabrikasının kurulması ve bunun peşinden diğer büyük kuruluşların peşi sıra kurularak sanayide de büyük hamle gerçekleşmiştir.. İlde Goodyear, Otokar, Otoyol, Fruehauf, Toprak İlaç, Toprak Sağlık Ürünleri, Toprak İplik, Tırsan, Pilsa, Doğan Gıda, Arma Filitre, Kromel Makine, Erdem Çelik, Borutaş, Demireller Makine vb. birçok sanayi kuruluşu vardır.
Sanayi Sektörü
Son yıllarda ayrıca kırmızı et ve tavuk eti üretiminde de çok büyük gelişme gözlenmektedir. İlin ülke ekonomisinde önemli bir paya sahip olmuştur. Bununla birlikte metal eşya ve makine imalatı, kimya, taşa-toprağa dayalı sanayii dallarında da belirli ölçülerde artma olmuştur. Sakarya’da tarım sektöründen sanayi sektörüne doğru bir geçiş yaşanmaktadır.
Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası (SATSO)Osmanlı toplumunda “Oda” fikri, batılaşma hareketi ile birlikte gündeme gelir. Bir dizi reform ve yenilikler içeren 1856 tarihli Islahat Fermanı, tüccarların odalar kurarak örgütlenmeleri gereğini ortaya çıkarır. Ferman gereği nizamnameler yayımlayıp odalar kurulmaya başlanır. İlk olarak 1879’da “Tarsus Ticaret ve Sanayi Odası” kurulur, bunu 1882’de İstanbul’da, 1885’de İzmir’de kurulan Odalar izler.
1954 yılına kadar Kocaeli’ne bağlı bir ilçe olan Adapazarı’nda; “Adapazarı Ticaret ve Sanayi Odası” 1924 yılında Kocaeli İl Genel Meclis kararıyla “Seyit Ahmet Efendi (Emekli Naib-Banka Kurucusu), Hamit Sipahizade (Bankacı ve Tüccar), Emin Muharrem Güner (Nalbur), Numan Numanbeyzade (Bankacı ve Tüccar), Rauf Demirtaş (Değirmenci), İbrahim Diyarbekirli (Bankacı ve Tüccar), İslam Bankası Müdürü Asım Bey, Salih ve Numan Yöntem (Bakkaliye Toptancısı), Ali Fevzizade (Adapazarlı Ailesi Genel Katibi), Kazım Berköz (Kumaş Tüccarı), Yusuf Alican (Manifatura Tüccarı), Zobar Ahmet Özdilek (Zahireci) ve diğer 200 civarında Adapazarlı tüccar ve esnafın önderliğinde” kurulur. “Lonca” ve “Gedik”lerde teşkilatlanan tüccar ve esnaflar zaman içerisinde 1925 yılında çıkarılan 655 sayılı yasa, 1943 yılında çıkarılan 4355 sayılı yasa, 1950 yılında çıkarılan 5590 sayılı yasa ve benzeri mevzuat değişiklikleri ile gelişir. Son olarak 18.05.2004 kabul edilen 5174 sayılı kanun ile ticaret ve sanayi odaları, ticaret borsaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş ve işleyişine ilişkin esaslar düzenlenir. Kısaca son haliyle “Türkiye Odalar ve Borsalar Kanunu” 01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazetede yayınlanır.
Sakarya ilinde, 1970’lerde sanayinin ve özellikle tarımsal ürünlere dayalı ticaretin gelişmesi, Odanın üye sayısını ve etkinliklerini arttırır. 1965 yılına kadar 10 tane olan Meslek Komitesi sayısı 1965’te 12’ye, 1969’da 13’e, 1975’te 16’ya, 1980’de ise 30’a çıkar. 28.04.1999 tarih ve 912 Sayılı Meclis oturumunda 30 olan meslek grubunun 35’e çıkması hususunda karar alınır. 2004 yılında çıkarılan 5174 sayılı yeni kanun kapsamında meslek grubu sayısı 31 olur. Sakarya’nın Büyükşehir statüsünü almasından ve yeni ilçelerin oluşmasından sonra ise “Adapazarı Ticaret ve Sanayi Odası” (ATSO) olan adını “Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası” (SATSO) olarak değiştirir. Üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halkla olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere, disiplini, ahlak ve tesanüdü kurmak amacıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliğe sahip bir meslek kuruluşu Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası; devlet ve kamuoyu nezdinde de her yıl artan etkinliği ve itibarıyla, üyelerine ve Sakarya halkına karşı görevlerini yerine getirmeye çalışmaktadır. 1924 yılında kurulan Adapazarı Ticaret ve Sanayi Odası ülkemizin en eski odalarından biridir.
