Sakarya Büyükşehir Belediyesi

Serdivan İlçesi

Adapazarı’nın güneybatısında yer Serdivan, ulaşım ağına en yakın yerleşim birimlerinden biridir. D-100 Devlet Karayolu, TEM Anadolu Otoyolu ve Bilecik-Eskişehir yolu kullanılarak ilçeye ulaşılmaktadır. Serdivan ilçesinin kuzeyinde ve kuzeydoğusunda Adapazarı ilçesi, batısında Kocaeli ili, güneyinde Sapanca ilçesi ve Sapanca Gölü, doğusunda Arifiye ilçesi yer almaktadır.

6 Mart 2008 tarihinde kabul edilen 5747 sayılı “Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un, 26824 sayılı ve 22 Mart 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmesi ile birlikte Serdivan “İlçe” olur. İlçe nüfusu 72.744 kişi olup, bunun 7.796’sı (% 10,7’si) köylerde, 64.948’i (% 89,3’ü) ilçe merkezinde yaşamaktadır. İlçeye bağlı 12 mahalle ile 11 köy bulunmaktadır.

Günümüzde Serdivan ilçesi olarak anılan bölgeye, ilk yerleşim 17. yüzyılda Rum tebaa tarafından yapılır ve bu köye kendi dillerinde “Petrades” (Taşlık) ismini verirler. Bereketli toprakların bulunduğu; incir, kokulu kara üzüm bağları ve kiraz yetişen bir yerleşim alanı olan bölgeye daha sonra Türkler ve azınlıklar yerleşmeye devam eder. Çok sayıda “divan” adı verilen yerleşimlere ev sahipliği yapan bölge zamanla “Sardovan”/”Sardoğan” olarak anılır. Geçmişte çoğunluğu Rumların yaşadığı İzmit’e bağlı Adapazarı kazasının Petrades Köyü ve çevresi (yani Sardovan bölgesi), 30 Ocak 1923 tarihli Türkler ile Yunanlılar arasında imzalanan Lozan Ahali Mübadelesi Sözleşmesi (Türk-Rum Nüfus Mübadele Anlaşması) gereğince, Mübadillerin yerleşeceği bölgelerden biri olarak belirlenir. Rum ve Ermeni’lerin boşalttığı evlere yerleştirme tekliflerine sıcak bakmayan göçmenler, yerleşim yeri olarak tepeyi uygun görürler. 23 Mart 1924 günü Adapazarı kazasının Serdivan Köyü arazilerinin Drama Muhacirlerine dağıtılmasına ve gelen muhacirlerin bir kısmının Serdivan’a iskân edilmelerine karar verilir.

16 Nisan 1924 günü Sardovan’da bulunan Azınlık Rum Köyü Petrades Köyü’nün daha doğusunda devlet tarafından yeni muhacir evleri için Geyve’nin Taraklı Nahiyesi’nde Acara ve Karakol Ormanları’ndan ağaç kesilerek başlanır. Drama’da tütün ziraatı ile geçinen Raholika (Rahvika) Köyü sakinlerinin bir bölümü tren ile bir bölümü de vapurla yola çıkarlar. Kara ve deniz yoluyla gelen Mübadiller Ankara’dan gelen hükümet yetkilileri tarafından İzmit Tren İstasyonu ile İzmit Rıhtımı’nda karşılanırlar. İzmit’ten daha sonra Mübadillerin bir bölümü bugünkü Serdivan’a, diğer bölümü de Akmeşe’ye (Armaş’a) iskân edilirler. Efendioğlu Mehmet Kaya, Kotafaiklerden Mehmet Kotuk, Çeşmecioğlu Hüseyin Çeşmeci, Halim Burucu, Hayrullah Toçoğlu, Hüseyin Koç ve Kırmızıoğlu Mehmet yerleştirildikleri Sardovan (Serdivan)’ın kurucusu olurlar. Sardovan (Serdivan)’a yerleşen Mübadiller bir süre sonra gerek iklim farklılığı, gerek salgın hastalıklar, ölümlerin artması ve hayvanlar telef olması nedeni ile 400 hanelik Mübadillerden 2/3’si bu bölgeden ayrılırlar. Kurucular, köyün öncelikli problemlerini su, okul, cami gibi önemli problemleri gidermeye başlar ve Serdivan’ı bir yerleşim yerine uygun bir hale getirirler.

1927 yılında belirlenen iskân uygulamasına göre 8 Ocak-30 Kasım ve 8 Aralık tarihlerinde Bulgaristan muhacirleri ile 3 Mart günü Siroz göçmenleri ve 14 Aralık günü Preşova göçmenleri Adapazarı ve Sardovan’a yerleştirilir. Serdivan, daha sonra 1928’de Arnavutluk’tan, 1934 yılında Bulgaristan-Şumnu, Yugoslavya ve Kocacıktan, 1948’de Karadeniz’den (Trabzon ve Rize’den) aldığı yoğun göçlerle büyür. Yerleşim birimleri olarak da Serdivan da kalan Mübadiller ile bölgeye sonradan yerleşen Muhacirler; Kemalpaşa, Esentepe, İstiklal, Arabacıalanı ve Beşköprü isminde beş ayrı mahalle kurarlar.

Kemalpaşa Mahallesi ve İstiklal Mahallesi’ne Drama Raholika’ndan göç edenler; Esentepe Mahallesi’ne Kırcaali göçmenleri, Arabacıalanı Mahallesi’ne Boşnaklar ve Yenipazar (Novipazar) göçmenleri ve Beşköprü Mahallesi’ne de Arnavut göçmenler yerleşir. 1950-51 yıllarında başta Romanya olmak üzere Bulgaristan’dan da göç eden muhacirlerden 121 göçmen ailesi Adapazarı ve çevre köylerine yerleştirilmesi planlanır. Ancak büyük bir bölümü Serdivan’a başta olmak üzere Adapazarı ve köylerine iki binin üzerinde göçmen ailesi yerleştirilir. Serdivan’ın 1954 yılına gelindiğinde nüfusu yaklaşık üçbin kişiye ulaşır.

Serdivan, 24 Mart 1955 gün ve 27594 sayılı üçlü kararname ile belediye teşkilatına kavuşur ve bu kararname, 14 Nisan 1955 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girer. İdari taksimatta köy statüsüne tabi olan Serdivan’da 2 Şubat 1956 yılında ilk Belediye Teşkilatı kurulur. Kasaba haline gelen Serdivan, bu durumunu 13 Nisan 1981 yılına kadar sürdürür. 34 Sayılı Güvenlik Konseyi Kararı’na uyularak, mahalleler halinde Adapazarı Belediyesi’ne iltihak ettirilir ve tüzel kişiliğine son verilir. 1 Şubat 1982 tarihinde ise Donanma ve Sıkıyönetim Komutanlığı’nın emri ile belediye ilan edilir.

Serdivan ilçesine bağlı yerleşim birimleri
Mahalleler: Arabacıalanı, Bahçelievler, Esentepe, Kemalpaşa, Beşköprü, Cumhuriyet, Reşadiye, Pınar, Köprübaşı, Orta, Vatan, Aralık.
Köyler: Aşağıdereköy, Beşevler Köyü, Çubuklu Köyü, Dağyoncalı Köyü, Kızılcıklı Köyü, Kuruçeşme Köyü, Meşeli Köyü, Selahiye Köyü, Uzunköy, Yeşildere Köyü, Yukarıdereköy.